Hiệp hội quỹ tín dụng nhân dân
Việt Nam

Việt Nam đang bước vào “Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, với những cải cách mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Từ tổ chức bộ máy hành chính nhà nước đến sự vận hành của nền kinh tế đều đang có những chuyển biến sâu sắc.

Trong thời gian qua, bộ máy của Đảng, Chính phủ, Quốc hội và các cơ quan quản lý nhà nước đã được sắp xếp theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, lựa chọn đội ngũ cán bộ có năng lực, tâm huyết phục vụ đất nước. Cùng với đó, việc sắp xếp lại địa giới hành chính, sáp nhập nhiều đơn vị cấp xã và điều chỉnh tổ chức hành chính các cấp đã tạo ra những thay đổi quan trọng trong quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.

Bên cạnh đó, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và công nghệ số đang tác động mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là lĩnh vực tài chính - ngân hàng. Các ngân hàng thương mại đã và đang ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số vào quản trị điều hành và phát triển sản phẩm dịch vụ, từng bước thay đổi căn bản phương thức cung ứng dịch vụ ngân hàng truyền thống.

Công nghệ số giúp ngân hàng mở rộng phạm vi phục vụ, giảm chi phí hoạt động, nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời tạo điều kiện để khách hàng tiếp cận các dịch vụ tài chính thuận tiện hơn thông qua các thiết bị di động mà không cần đến trực tiếp điểm giao dịch.

Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ số đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn, đồng thời cần có môi trường pháp lý phù hợp để hỗ trợ quá trình chuyển đổi. Trong bối cảnh đó, Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 đã tạo ra khung pháp lý quan trọng, giúp các tổ chức tín dụng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong hoạt động ngân hàng, mở ra nhiều cơ hội phát triển mới cho toàn hệ thống.

Những thay đổi trên đã và đang tác động mạnh mẽ đến hoạt động của hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND), đòi hỏi các QTDND phải có bước chuyển mình mạnh mẽ để thích ứng với môi trường mới.

Từ yêu cầu khách quan đó, việc tái cơ cấu hệ thống QTDND cần hướng tới mục tiêu tăng cường quy mô, nâng cao năng lực tài chính và năng lực quản trị, từ đó nâng cao sức cạnh tranh của hệ thống. Một trong những giải pháp mang tính cốt lõi là thực hiện sáp nhập, hợp nhất các QTDND, đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Việc sáp nhập, hợp nhất các QTDND sẽ tạo điều kiện mở rộng quy mô hoạt động, tăng cường năng lực tài chính, thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới quy trình quản trị và phát triển các sản phẩm dịch vụ phù hợp với nhu cầu đa dạng của thành viên. Qua đó, giúp các QTDND nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường tài chính - ngân hàng.

Hiện nay, cả nước có 1.176 QTDND đang hoạt động, phần lớn có quy mô nhỏ và năng lực cạnh tranh còn hạn chế. Do đó, giảm số lượng, tăng quy mô hoạt động là một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao sức mạnh của toàn hệ thống.

Bên cạnh đó, việc sắp xếp lại địa giới hành chính, đặc biệt là việc sáp nhập các đơn vị cấp xã, cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với hoạt động của các QTDND. Theo quy định hiện hành, mỗi xã chỉ có một QTDND hoạt động, và một số QTDND đủ điều kiện có thể hoạt động liên xã.

Trong thực tế, việc sáp nhập địa giới hành chính đã phát sinh nhiều tình huống mới như:

- Một xã mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập nhiều xã cũ, trong đó mỗi xã trước đây đều có QTDND hoạt động, dẫn đến một địa bàn xã mới có nhiều QTDND cùng tồn tại.

- Một xã mới có một QTDND với trụ sở chính và các phòng giao dịch cùng hoạt động trên địa bàn.

- Có những trường hợp địa bàn hoạt động của QTDND vượt quá phạm vi giấy phép hiện hành do thay đổi địa giới hành chính.

- Xuất hiện tình trạng chồng chéo địa bàn hoạt động giữa các QTDND, như phòng giao dịch nằm trên địa bàn xã mới nhưng lại ngoài phạm vi hoạt động của trụ sở chính theo giấy phép.

Những vấn đề này đặt ra yêu cầu phải sắp xếp lại hệ thống QTDND một cách hợp lý và khoa học.

Tuy nhiên, việc tái cơ cấu, sáp nhập và hợp nhất QTDND là quá trình rất phức tạp. Để đảm bảo ổn định hệ thống, tránh xảy ra tình trạng rút tiền ồ ạt của thành viên, quá trình sáp nhập phải đảm bảo sự đồng thuận cao của thành viên, hài hòa lợi ích giữa các bên, đồng thời giải quyết thỏa đáng các vấn đề về nhân sự, định giá tài sản và tổ chức bộ máy.

Vì vậy, để quá trình tái cơ cấu diễn ra hiệu quả, rất cần sự chỉ đạo sát sao của Đảng, Chính phủ và sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan quản lý nhà nước, cụ thể:

Trước hết, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan chức năng cần sớm ban hành các hướng dẫn cụ thể, hỗ trợ các QTDND điều chỉnh mô hình tổ chức, giấy phép hoạt động và cơ chế quản lý phù hợp với bối cảnh địa giới hành chính mới.

Thứ hai, Chính phủ cần sớm phê duyệt Đề án tái cơ cấu hệ thống QTDND, làm cơ sở để các cấp, các ngành triển khai việc sáp nhập, hợp nhất các QTDND theo nguyên tắc tự nguyện, đảm bảo hài hòa lợi ích của các bên.

Trong thời gian chờ Đề án được phê duyệt, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực cần phối hợp với chính quyền địa phương tăng cường công tác tuyên truyền, định hướng cho các QTDND nhận thức rõ chủ trương của Đảng và Nhà nước về tái cơ cấu hệ thống, từ đó ổn định tư tưởng cán bộ và thành viên. Chủ động xây dựng phương án, kế hoạch hoạt động phù hợp, đồng thuận với các QTDND trên cùng địa bàn trong thời gian chờ giải pháp cụ thể của NHNN. Đồng thời, NHNN chi nhánh khu vực cần chủ động phân tích đánh giá những khó khăn thách thức khi sát nhập/hợp nhất trên từng địa bàn hoạt động của QTDND để có giải pháp phù hợp, đảm bảo sự ổn định, tâm lý thoải mái của các QTDND và các thành viên của quỹ, đảm bảo ổn định chính trị xã hội trên địa bàn khi tiến hành sát nhập/hợp nhất.

Đồng thời, các QTDND cần chủ động xây dựng phương án hoạt động phù hợp, tăng cường phối hợp với các QTDND trên cùng địa bàn để chuẩn bị cho quá trình sắp xếp trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền tới các thành viên, giúp thành viên hiểu rõ rằng việc sáp nhập, hợp nhất QTDND không làm ảnh hưởng đến quyền lợi và lợi ích hợp pháp của họ, qua đó tạo sự đồng thuận trong toàn hệ thống.

Đối với các QTDND, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, cần tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, mở rộng quy mô thành viên và tăng trưởng dư nợ tín dụng. Tuy nhiên, các QTDND không được hạ chuẩn tín dụng để chạy theo tăng trưởng, mà phải giữ vững nguyên tắc hoạt động an toàn, bền vững.

Các QTDND cần tập trung phát huy lợi thế cạnh tranh cốt lõi của mình, đó là: “thủ tục đơn giản, phục vụ tận nơi, am hiểu địa bàn và gắn bó với thành viên”.

Việc phát triển các khoản vay nhỏ lẻ, phục vụ đời sống, sản xuất kinh doanh nhỏ, kinh doanh chợ, nông nghiệp ngắn ngày chính là lĩnh vực mà QTDND có nhiều lợi thế so với ngân hàng thương mại.

Trong thời gian qua, nhiều QTDND đã chủ động triển khai các mô hình cho vay món nhỏ, cho vay trả góp thông qua các tổ chức đoàn thể, bám sát đặc điểm thu nhập và dòng tiền của thành viên. Các mô hình này được triển khai theo nguyên tắc “tín dụng đi đôi với tiết kiệm”, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng trưởng dư nợ.

Một số QTDND, mặc dù trong môi trường đô thị, bằng giải pháp tăng cường công tác truyền thông, thường xuyên tiếp cận khách hàng, thành viên bằng nhiều hình thức để duy trì và phát triển thành viên, do vậy mà các QTDND này vẫn tăng trưởng được dư nợ cho vay và phát triển thêm được thành viên, trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt này.

Trong giai đoạn này và thời gian tới, các QTDND cần đặt trọng tâm vào chuyển đổi số và đổi mới công nghệ, tăng cường sử dụng các sản phẩm dịch vụ của Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam (Co-opBank).

Các QTDND cần tiếp tục nâng cấp hệ thống phần mềm quản trị lõi theo chuẩn quy định của các QTDND cần tiếp tục đẩy mạnh nâng cấp hệ thống phần mềm quản trị lõi theo chuẩn Thông tư 09/2020/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước, tăng cường kết nối với hệ thống thanh toán của Co-opBank để cung cấp các dịch vụ chuyển tiền nhanh 24/7, qua đó giảm bớt bất lợi về tiện ích thanh toán so với các ngân hàng thương mại.

Đồng thời, cần đẩy mạnh hoạt động cho vay đồng tài trợ với Co-opBank, nhằm khắc phục hạn chế về quy mô vốn, mở rộng khả năng phục vụ thành viên và tăng trưởng tín dụng.

Trong quá trình xây dựng phương án sáp nhập, hợp nhất, nếu phát sinh khó khăn vướng mắc, các QTDND cần chủ động báo cáo Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực và Hiệp hội QTDND Việt Nam để được hỗ trợ kịp thời.

Quá trình phát triển của hệ thống QTDND từ mô hình hợp tác xã tín dụng trước đây đến nay thực chất là quá trình tái cơ cấu liên tục, gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế và thị trường tài chính.

Trong thời gian tới, với sự quyết tâm chính trị cao của các cấp, các ngành, sự chỉ đạo sát sao của Đảng và Chính phủ, cùng với nỗ lực vươn lên của toàn hệ thống QTDND, tin tưởng rằng quá trình tái cơ cấu hệ thống sẽ đạt được những kết quả tích cực, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững và phục vụ ngày càng tốt hơn nhu cầu của thành viên và cộng đồng.